تحصیل علوم پزشکی در خارج در ۱۴۰۵: پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی، پرستاری و رشتههای سلامت
برای پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی با دیپلم ایران، بلغارستان واقعبینانهترین مسیر در میان کشورهای مقصد کاریار اعزام است. انگلستان و ایرلند ممکن‌اند اما بسیار رقابتی و پرهزینه‌اند و فنلاند پزشکی انگلیسیزبان ندارد. اگر به رشتههای سلامت علاقه دارید، پرستاری در کانادا، انگلستان، فنلاند و بلغارستان و ارشدهای سلامت در فنلاند گزینه‌های جدی‌اند. در کانادا، پرستاری و رشتههای سلامت جزو رشته‌هایی‌اند که فارغالتحصیلان کالج با آن‌ها می‌توانند برای مجوز کار پس از تحصیل (PGWP) اقدام کنند. در انگلستان، پرستاری و رشتههای وابسته به سلامت با دورههای کوتاه، آموزش بالینی در NHS و ثبت حرفه‌ای پس از فارغالتحصیلی گزینه‌ای جدی است و دارندگان کارشناسی هر رشته هم می‌توانند ارشد دوساله‌ی پرستاری بخوانند.
فهرست وزارت بهداشت: از دانشگاههای بلغارستان، فقط دانشگاه علوم پزشکی صوفیه (Medical University Sofia) در فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای ورودی‌های ۲۰۲۶–۲۰۲۷ قرار دارد. دانشگاههای علوم پزشکی وارنا، پلوودیو و پلون در این فهرست نیستند؛ اگر می‌خواهید مدرک پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی یا دیگر رشتههای علوم پزشکی را در ایران ارزشیابی کنید، فقط دانشگاههای این فهرست را انتخاب کنید.
۱. کدام رشته، کجا؟
| رشته | کشورهای مقصد کاریار اعزام با برنامه‌ی انگلیسی | نکته |
|---|---|---|
| پزشکی | بلغارستان (مسیر اصلی)؛ انگلستان و ایرلند (بسیار رقابتی) | کانادا: فقط پس از کارشناسی و با صندلی بینالمللی بسیار کم؛ فنلاند: فقط به زبان فنلاندی یا سوئدی |
| دندانپزشکی | بلغارستان | کانادا و انگلستان: بسیار رقابتی و محدود |
| داروسازی | بلغارستان | — |
| پرستاری و مامایی | انگلستان (کارشناسی سه‌ساله یا ارشد دوساله)، کانادا، فنلاند، بلغارستان | انگلستان: ثبت در NMC پس از فارغالتحصیلی؛ شرایط مجوز در هر کشور جداست |
| فیزیوتراپی و رشتههای سلامت | انگلستان (ثبت در HCPC)، بلغارستان (کینزی‌تراپی)، فنلاند (دورهی تکمیلی) | — |
| ارشد سلامت | فنلاند (سلامت عمومی)، کانادا و انگلستان | — |
۲. پزشکی
| کشور | مسیر ورود | شهریهی سالانه‌ی بینالمللی |
|---|---|---|
| بلغارستان | پزشکی مستقیم با دیپلم، آزمون زیستشناسی و شیمی | حدود ۹٬۹۵۰ تا ۱۰٬۰۰۰ یورو MU Varna |
| انگلستان | سقف دولتی برای دانشجوی بینالمللی؛ دیپلم ایران به‌تنهایی کافی نیست | ۳۹٬۹۰۰ و سپس ۶۰٬۹۰۰ پوند در منچستر Manchester |
| ایرلند | رقابتی؛ شرایط ورود برای مدرک ایران در هر دانشکده جداست | ۶۲٬۰۰۰ یورو در RCSI (ورودی ۲۰۲۷/۲۸) RCSI |
| استونی | برنامه‌ی انگلیسی دانشگاه تارتو با ظرفیت کم و رو به کاهش | — ERR |
| مالت | شرط قبولی در زبان مالتی | ۲۶٬۰۰۰ یورو UM |
| کانادا | پزشکی (MD) پس از کارشناسی؛ صندلی بینالمللی بسیار کم | — McGill |
| فنلاند | برنامه‌ی پزشکی انگلیسیزبان وجود ندارد | — UEF |
دانشگاههای علوم پزشکی بلغارستان پزشکی را به انگلیسی برگزار می‌کنند و پذیرش با آزمون ورودی زیستشناسی و شیمی است؛ دانشگاه پزشکی صوفیه انگلیسی را هم در همین آزمون می‌سنجد (MU Sofia). دیپلم ایران باید از سوی مرکز NACID هم‌ارز شناخته شود (NACID). در انگلستان، دولت تعداد دانشجویان بینالمللی پزشکی را محدود کرده است؛ برای نمونه آکسفورد سالانه حداکثر ۱۴ نفر می‌پذیرد (Oxford). دانشگاه شرق فنلاند به‌صراحت اعلام می‌کند که پزشکی در فنلاند مسیر انگلیسیزبان ندارد (UEF). جزئیات بلغارستان در صفحه‌ی بلغارستان آمده است.
۳. دندانپزشکی و داروسازی
دانشکده‌ی دندانپزشکی دانشگاه پزشکی صوفیه برای سال تحصیلی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ شهریهی دندانپزشکی انگلیسیزبان را در سالهای اول و دوم ۱۰٬۰۰۰ یورو، در سالهای سوم و چهارم ۹٬۰۰۰ یورو و در سالهای پنجم و ششم ۸٬۰۰۰ یورو اعلام کرده است (MU Sofia). داروسازی انگلیسیزبان در بلغارستان برنامه‌ای پنج‌ساله است و شهریهی آن در دانشگاه وارنا حدود ۸٬۰۰۰ یورو در سال است (BTA، MU Varna).
۴. پرستاری و رشتههای سلامت در کانادا
در کانادا، فارغالتحصیلان کارشناسی، ارشد و دکتری از شرط رشته‌ی مجوز کار پس از تحصیل (PGWP) معافاند؛ اما برای فارغالتحصیلان دورههای کالج، رشته باید در فهرست رشتههای واجد شرایط باشد. «سلامت و خدمات اجتماعی»، از جمله پرستاری و داروسازی، یکی از گروههای این فهرست است و دولت کانادا اعلام کرده که فهرست در سال ۲۰۲۶ تغییر نمی‌کند (IRCC).
- پرستاری کاربردی (Practical Nursing) در سنکا: دیپلم دوساله‌ی کالج، مورد تأیید کالج پرستاران انتاریو (CNO)؛ فارغالتحصیلان می‌توانند در آزمون REx-PN شرکت کنند و پس از ثبتنام، پرستار کاربردی ثبت‌شده (RPN) شوند. سنکا این برنامه را واجد شرایط PGWP اعلام کرده و ظرفیت ورودی‌های بینالمللی آن محدود است (Seneca).
- پرستاری کاربردی در کالج دورهام: برنامه‌ی پنج‌ترمی و مورد تأیید CNO؛ کالج آن را برای متقاضیان بینالمللی «بسیار رقابتی» توصیف کرده و حداقل نمره‌های لازم را بالاتر از حد اعلام‌شده می‌داند (Durham College).
- مجوز حرفه‌ای: پرستاری در کانادا حرفه‌ای دارای مجوز است و هر استان شرایط ثبتنام خود را دارد (Government of Canada).
۵. انگلستان: پرستاری، مامایی و رشتههای وابسته به سلامت
اگر هدف شما پرستاری، مامایی یا رشته‌هایی مانند فیزیوتراپی و رادیوگرافی است، انگلستان یکی از جدی‌ترین گزینه‌ها در میان کشورهای مقصد کاریار اعزام است: دوره‌ها کوتاه‌اند، بخش بزرگی از آموزش در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) می‌گذرد و فارغالتحصیل برنامه‌ی مورد تأیید، بدون آزمون جداگانه، برای ثبت در نهاد حرفه‌ای اقدام می‌کند.
- کارشناسی پرستاری (سه‌ساله): برای نمونه، کارشناسی پرستاری بزرگسالان دانشگاه گرینیچ مورد تأیید شورای پرستاری و مامایی (NMC) است و شهریهی بینالمللی آن در ۲۰۲۶/۲۷، ۱۹٬۴۰۰ پوند در سال است. برای متقاضیانی که شرایط ورود را ندارند، دورهی آمادگی رشتههای سلامت هم ارائه میشود (Greenwich).
- ارشد پرستاری برای دارندگان کارشناسی هر رشته (دوساله): ارشد علوم پرستاری دانشگاه نورثامبریا با کارشناسی در هر رشته‌ای (حداقل 2:2 یا معادل آن) پذیرش می‌دهد و مستقیم به ثبت در NMC می‌رسد. این دوره به روی دانشجویان بینالمللی باز است، آیلتس ۷ (یا آزمون OET) می‌خواهد و شهریهی سال اول آن برای ورودی ۲۰۲۶/۲۷، ۱۹٬۸۵۰ پوند است. داشتن سابقه‌ی مراقبتی و مصاحبه هم از شرایط ورود است (Northumbria).
- ثبت حرفه‌ای پس از فارغالتحصیلی: دانشگاه مدارک فارغالتحصیل را به NMC می‌فرستد، فارغالتحصیل هزینهی ثبت (۱۴۳ پوند) را می‌پردازد و ثبت معمولاً ظرف ۲ تا ۱۰ روز کاری انجام میشود (NMC). فارغالتحصیلان برنامه‌های مورد تأیید فیزیوتراپی، رادیوگرافی و کاردرمانی هم برای ثبت در شورای حرفه‌های سلامت و مراقبت (HCPC) اقدام می‌کنند (HCPC).
- حقوق در NHS: پرستار تازهثبتشده معمولاً در ردهی Band 5 جدول حقوقی NHS قرار میگیرد که در ۲۰۲۶/۲۷ از ۳۲٬۰۷۳ تا ۳۹٬۰۴۳ پوند در سال است؛ در لندن مبلغ مکمل هزینهی زندگی هم اضافه میشود (NHS Employers).
- پس از تحصیل: ویزای فارغالتحصیلی (Graduate Route) به دانش‌آموختگان کارشناسی و ارشد اجازه‌ی ماندن و کار پس از تحصیل را می‌دهد؛ برای درخواست‌های ثبت‌شده از ۱ ژانویه‌ی ۲۰۲۷ مدت آن ۱۸ ماه است (جزئیات این خبر).
NHS بزرگ‌ترین کارفرمای پرستاران در انگلستان است و طبق اعلام کالج سلطنتی پرستاری (RCN) بیش از ۲۰ هزار جایگاه پرستاری تمام‌وقت در NHS انگلستان خالی است. با این حال، همین نهاد در شهریور ۱۴۰۵ گزارش داده که پیدا کردن نخستین جایگاه برای پرستاران تازهفارغالتحصیل در برخی مناطق دشوار شده و بخشی از آگهی‌های Band 5 سابقه‌ی کار میخواهند (RCN). نتیجه‌ی تحصیل به عملکرد، شهر و رشته‌ی شما بستگی دارد و هیچ مشاوری نمی‌تواند آن را تضمین کند.
پزشکی در انگلستان: یک تغییر مهم ۲۰۲۶
بر اساس قانون اولویتبندی آموزش پزشکی که از اسفند ۱۴۰۴ اجرایی شده، فارغالتحصیلان دانشکدههای پزشکی بریتانیا در گزینش دورهی Foundation و دورههای تخصصی اولویت دارند و طبق توضیح انجمن پزشکی بریتانیا (BMA)، دانشجویان بینالمللی دانشکدههای پزشکی بریتانیا هم «فارغالتحصیل بریتانیا» به شمار میآیند. در مقابل، پذیرش پزشکی در انگلستان همچنان بسیار رقابتی است و سهم دانشجویان بینالمللی سقف دارد (۷.۵ درصد ظرفیت در انگلستان؛ Medical Schools Council).
۶. پرستاری در فنلاند و بلغارستان
- فنلاند: دانشگاه علوم کاربردی متروپولیا در هلسینکی کارشناسی پرستاری و دورههای تکمیلی پرستاری و فیزیوتراپی را به انگلیسی برگزار می‌کند (Metropolia)؛ شهریهی کارشناسی متروپولیا ۱۰٬۰۰۰ تا ۱۳٬۰۰۰ یورو در سال است.
- بلغارستان: دانشگاه پزشکی صوفیه از سال تحصیلی جدید، کارشناسی چهارساله‌ی پرستاری و کینزی‌تراپی (فیزیوتراپی) را به انگلیسی برای دانشجویان بینالمللی آغاز کرده است (BTA).
۷. ارشدهای سلامت
برای دارندگان کارشناسی رشتههای مرتبط، ارشدهای انگلیسیزبان سلامت گزینه‌ی کوتاه‌تر و کم‌رقابت‌تری از پزشکی است. برای نمونه، کارشناسی ارشد سلامت عمومی دانشگاه شرق فنلاند دوساله است و شهریهی آن برای دانشجویان خارج از اتحادیه‌ی اروپا ۱۰٬۰۰۰ یورو در سال است (UEF). برنامه‌های مشابه در کانادا و انگلستان را در جلسه‌ی مشاوره بر اساس سوابق شما بررسی می‌کنیم.
۸. تأیید مدرک در ایران
اگر قصد دارید پس از تحصیل در ایران در یکی از رشتههای علوم پزشکی کار کنید، پیش از انتخاب دانشگاه نام آن را در آخرین فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بررسی کنید. این فهرست هر سال به‌روز میشود و ملاک ارزشیابی مدرک است.
۹. پرسش‌های پرتکرار
بهترین کشور برای تحصیل پزشکی با دیپلم ایران کدام است؟
در میان کشورهای مقصد کاریار اعزام، بلغارستان واقعبینانهترین مسیر است: پزشکی انگلیسیزبان با شهریهی حدود ۱۰٬۰۰۰ یورو در سال و پذیرش با آزمون زیستشناسی و شیمی.
آیا میتوان در فنلاند به زبان انگلیسی پزشکی خواند؟
خیر. پزشکی در فنلاند فقط به زبان فنلاندی یا سوئدی برگزار میشود. اما پرستاری و ارشدهای سلامت، مانند سلامت عمومی، به انگلیسی در دسترساند.
آیا رشتههای سلامت در کانادا برای مجوز کار پس از تحصیل (PGWP) واجد شرایطاند؟
برای فارغالتحصیلان کالج، رشته باید در فهرست رشتههای واجد شرایط باشد و «سلامت و خدمات اجتماعی»، از جمله پرستاری، یکی از گروههای این فهرست است. فارغالتحصیلان کارشناسی و بالاتر از این شرط معافاند.
آیا با کارشناسی غیرمرتبط میتوان در انگلستان پرستار شد؟
بله، از راه ارشدهای پرستاری پیش از ثبت (pre-registration). برای نمونه، ارشد دوساله‌ی علوم پرستاری دانشگاه نورثامبریا کارشناسی در هر رشته‌ای را می‌پذیرد، آیلتس ۷ و سابقه‌ی مراقبتی می‌خواهد و مستقیم به ثبت در NMC می‌رسد.
پرستار تازهفارغالتحصیل در NHS چقدر حقوق میگیرد؟
پرستار تازهثبتشده معمولاً در ردهی Band 5 قرار میگیرد که در ۲۰۲۶/۲۷ از ۳۲٬۰۷۳ تا ۳۹٬۰۴۳ پوند در سال است. پیدا کردن نخستین جایگاه در برخی مناطق رقابتی شده است.
دانشجوی بینالمللی پزشکی در انگلستان پس از فارغالتحصیلی در اولویت دورهی Foundation است؟
طبق قانون اولویتبندی آموزش پزشکی ۲۰۲۶ و توضیح BMA، دانشجویان بینالمللی دانشکدههای پزشکی بریتانیا فارغالتحصیل بریتانیا به شمار میآیند و در گزینش Foundation و دورههای تخصصی اولویت دارند. دولت میتواند گروههای اولویت را با آییننامه تغییر دهد.
هزینهی تحصیل دندانپزشکی در بلغارستان چقدر است؟
در دانشگاه پزشکی صوفیه برای ۲۰۲۶–۲۰۲۷، شهریهی سالانه ۱۰٬۰۰۰ یورو در سالهای اول و دوم است و در سالهای بعد به ۹٬۰۰۰ و ۸٬۰۰۰ یورو کاهش مییابد.
آیا با دیپلم ایران میتوان مستقیم پزشکی انگلستان خواند؟
معمولاً نه. دانشکدههای پزشکی انگلستان شیمی و/یا زیستشناسی در سطح A-level میخواهند و دولت تعداد دانشجویان بینالمللی پزشکی را محدود کرده است.
مدرک علوم پزشکی خارج در ایران پذیرفته میشود؟
ارزشیابی مدرک بر اساس فهرست دانشگاههای مورد تأیید وزارت بهداشت انجام میشود. پیش از ثبتنام، نام دانشگاه را در آخرین فهرست این وزارتخانه بررسی کنید.