تحصیل در خارج بدون مدرک زبان در ۱۴۰۵: کدام راه‌ها واقعاً باز است؟
آیلتس از ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ در ایران برگزار نمی‌شود، تافل متوقف شده و دولینگو برای دارندگان مدرک شناسایی ایرانی در دسترس نیست. با این حال، در انگلستان، کانادا و بلغارستان برای برخی برنامه‌ها راهی بدون مدرک آیلتس یا تافل وجود دارد، چون سطح زبان را خود دانشگاه می‌سنجد. در ایرلند و فنلاند، گواهی یک آزمون پذیرفتهشده هنوز لازم است.
۱. در ۱۴۰۵ چه چیزی تغییر کرد
IDP آخرین آزمون آیلتس در ایران را ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ (۳۱ ژانویه‌ی ۲۰۲۶) برگزار کرد (IDP). پس از تعلیق مجوز عمومی G وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۲ شهریور ۱۴۰۵ (OFAC)، ETS آزمونهای تافل و جی‌آر‌ای را در ایران متوقف کرد و همه‌ی نوبت‌ها تا ۱۷ شهریور لغو شد (ETS). دولینگو هم اعلام کرده است که این آزمون در ایران و برای کاربران دارای مدرک شناسایی ایرانی در دسترس نیست (Duolingo).
برای همین، پیش از هر چیز باید بدانید کشور و برنامه‌ی مورد نظرتان اصلاً گواهی آزمون میخواهد یا نه.
۲. هر کشور چه میخواهد
در بیشتر کشورهای مقصد، قانون ویزا خودش آزمون زبان نمی‌خواهد و تصمیم را به دانشگاه می‌سپارد. ایرلند استثناست.
| کشور | آیا ویزا گواهی آزمون میخواهد؟ | راه بدون آیلتس و تافل | نکته |
|---|---|---|---|
| انگلستان | برای کارشناسی و بالاتر، دانشگاهِ دارای سابقهی انطباق میتواند سطح B2 را خودش ارزیابی کند | ارزیابی زبان توسط خود دانشگاه؛ هر دانشگاه روش خودش را دارد | دورههای پایینتر از کارشناسی، مثل فاندیشن، آزمون SELT در سطح B1 می‌خواهند |
| کانادا | خیر؛ سطح زبان را دانشگاه یا کالج تعیین میکند | پذیرش مشروط همراه با دوره‌ی زبان در برخی دانشگاهها، مثلاً UNB | برای PGWP پس از فارغ‌التحصیلی، نتیجهی آزمون CELPIP، IELTS General یا PTE Core لازم است |
| بلغارستان | سطح زبان را دانشگاه بررسی میکند | آزمون ورودی انگلیسی خود دانشگاههای پزشکی؛ در صوفیه از راه دور و در پلوودیو آزمون تشخیصی | دانشگاه پزشکی پلون گواهی B2 میخواهد |
| استونی | خیر؛ شرط اقامت، پذیرش از دانشگاه است | آزمونهای اختصاصی تالتک و تارتو فقط حضوری یا در استونی برگزار می‌شوند | دانشگاه تالین نامهی زبان تدریس (MOI) را نمی‌پذیرد |
| مالت | شرط زبان را دانشگاه تعیین میکند | آزمون ISET دانشگاه مالت، در پردیس دانشگاه | امکان شرکت در ISET از خارج از مالت تأیید نشده است |
| ایرلند | بله؛ ویزای تحصیلی، حتی برای دوره‌ی دانشگاهی، گواهی آزمون میخواهد | مسیر بدون آزمون وجود ندارد | نتیجهی آزمونهای آنلاین برگزارکنندگان پذیرفتهشده هم قبول است |
| فنلاند | خیر؛ شرط اجازه‌ی اقامت، پذیرش از دانشگاه است | عملاً وجود ندارد؛ دانشگاهها گواهی آزمون می‌خواهند | آزمون اختصاصی دانشگاه هلسینکی فعلاً برگزار نمی‌شود |
۳. نامهی زبان تدریس دانشگاههای ایران
نامه‌ای که تأیید میکند دوره‌ی قبلی شما به زبان انگلیسی تدریس شده (MOI)، در عمل برای مدرک‌های ایرانی تقریباً هیچجا پذیرفته نمی‌شود. فهرست معافیت دانشگاهها معمولاً فقط کشورهای انگلیسیزبان را نام می‌برد؛ برای نمونه، دانشگاه ماینوث فقط مدرک ایرلند، بریتانیا، آمریکا، استرالیا، نیوزیلند، نیجریه، غنا و کانادا را میپذیرد (Maynooth) و دانشگاه LUT فنلاند و دانشگاه تالین صراحتاً MOI را نمیپذیرند (LUT، Tallinn).
۴. راه‌های واقعی بدون مدرک زبان
انگلستان: ارزیابی زبان توسط خود دانشگاه
برای کارشناسی و کارشناسی ارشد، دانشگاهی که سابقهی انطباق با قوانین دارد میتواند با روش خودش سطح B2 شما را بسنجد و روش ارزیابی را در CAS ثبت کند (Appendix English Language). این قاعده درباره‌ی دورههای پایینتر از کارشناسی، مثل فاندیشن یا دوره‌ی پیش‌نیاز زبان در بریتانیا، صدق نمی‌کند.
کانادا: پذیرش مشروط همراه با دوره‌ی زبان
برخی دانشگاهها متقاضی را به شرط گذراندن دوره‌ی تمام‌وقت زبان می‌پذیرند؛ برای نمونه، دانشگاه نیوبرانزویک (UNB) امکان سنجش زبان پس از ورود را دارد (UNB). شرایط هر دانشگاه متفاوت است و برخی دانشگاهها برای پذیرش مشروط هم نمره‌ی آزمون می‌خواهند. برخی دانشگاهها هم، مانند انگلستان، روش ارزیابی دیگری را بهجای آیلتس و تافل می‌پذیرند.
بلغارستان: آزمون ورودی دانشگاههای پزشکی
دانشگاه پزشکی صوفیه برای پزشکی آزمون ورودی انگلیسی، زیست‌شناسی و شیمی برگزار میکند و این آزمون‌ها از راه دور انجام میشود (MU Sofia). دانشگاه پزشکی پلوودیو هم در روند پذیرش آزمون تشخیصی انگلیسی دارد (MU Plovdiv).
۵. پرسش‌های پرتکرار
آیا برای ویزای تحصیلی انگلستان مدرک آیلتس لازم است؟
برای دورههای کارشناسی و بالاتر، اگر دانشگاه سابقهی انطباق با قوانین داشته باشد، میتواند سطح B2 را خودش ارزیابی کند و آیلتس لازم نیست. برای دورههای پایینتر از کارشناسی، آزمون SELT در سطح B1 لازم است.
آیا میتوان بدون مدرک زبان برای تحصیل پزشکی در بلغارستان اقدام کرد؟
در برخی دانشگاهها بله. دانشگاه پزشکی صوفیه آزمون ورودی انگلیسی خودش را از راه دور برگزار میکند، اما دانشگاه پزشکی پلون گواهی زبان در سطح B2 میخواهد.
آیا ایرلند برای ویزای تحصیلی، متقاضی بدون مدرک زبان را میپذیرد؟
خیر. ویزای تحصیلی ایرلند، حتی برای دورههای دانشگاهی، گواهی یکی از آزمونهای پذیرفتهشده را میخواهد؛ نتیجهی آزمونهای آنلاین این برگزارکنندگان هم قبول است.
آیا نامهی زبان تدریس (MOI) دانشگاههای ایران بهجای آیلتس پذیرفته میشود؟
تقریباً هیچجا. فهرست معافیت دانشگاهها معمولاً فقط کشورهای انگلیسیزبان را شامل میشود و دانشگاههایی مثل LUT در فنلاند و دانشگاه تالین در استونی MOI را صراحتاً نمیپذیرند.
آیا کانادا برای صدور مجوز تحصیل (ویزای تحصیلی) آزمون زبان میخواهد؟
دولت کانادا تعیین سطح زبان را به دانشگاه یا کالج سپرده است. اما برای PGWP پس از فارغ‌التحصیلی، نتیجهی آزمون CELPIP، IELTS General یا PTE Core لازم است.